Главная страница Сайттың картасы Көзі нашар көретіндер үшін

19 Тамыз 2019 14:30
Қазақстандағы зейнетақы жүйесі қалай өзгереді?

Қазақстанда зейнетақы шоттарының жалпы саны – 10,3 миллион теңге

Ал жыл басына бері жиналған 549,2 миллиард теңге зейнетақы шоттарының барлық түрі бойынша келіп түскен зейнетақы жарналары. Тағы бір айта кетерлігі міндетті зейнетақы жарналары бойынша жинақтар сомасы 9,9 трлн теңге, сонымен бірге міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарындағы жинақтар сомасы 224,9 миллиард теңге болған. Онымен қоса ерікті зейнетақы жарналары бойынша жинақ сомасы 1,9 миллиард теңге.

2019 жылдың 1 тамызындағы жағдай бойынша салымшылар мен алушылардың міндетті зейнетақы жарналары, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары, ерікті зейнетақы жарналары бойынша жеке зейнетақы шоттарының жалпы саны жыл басынан бері 152 мыңдай шотқа көбейген. Сөйтіп, олардың жалпы саны – 10,3 миллион бірлік болды.

Зейнетақы қоры 2019 жылдың жеті айында 124 миллиард теңге зейнетақы төлемдерінің жасаған. Бұл көрсеткішті былтырғы жылдың сәйкес кезеңімен салыстырсақ, ол кезде зейнетақы төлемдерінің жалпы сомасы 110,9 миллиард теңгені құраған екен. Оның ішінде – 43,9 милиард теңге жасына байланысты төлемдер, ал 26,2 миллиард  теңге – Қазақстан Республикасы аумағынан тыс жерлерге тұрақты кеткендерге төленген төлемдер.  Сондай-ақ, сақтандыру ұйымдарына жасалған аударымдар сомасы – 35,5 миилиард теңгеден асып, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда екі есеге артып отыр. БЖЗҚ мәліметінше 2019 жылы сақтандыру ұйымдарына жасалған аударымдар көлемі айтарлықтай артқан. 2018 жылдың 7 айы ішінде 11,1 миллиард теңгеден сәл асқан көрінеді.

Ал салымшылар мен алушылардың шоттарына есептелген 7 айдағы таза инвестициялық табыс – 363,2 миллиард теңгеден асты. Зейнетақы жинақтарының табыстылығы жыл басынан бері 3,77 пайыз, ал инфляция 2,8 пайыз болды. Егер бұл көрсеткішті жылдық тұрғыда алып қарайтын болсақ, зейнетақы жинақтарының табыстылығы соңғы 12 ай ішінде 9,65 пайызды құрады. Бұл кезеңде инфляция деңгейі 5,4 пайызды көрсетті. Осылайша зейнетақы активтерінің табыстылығы инфляциядан жоғары болып, нақты табыстылық 4,25 пайызға жетіп отыр.

Зейнетақы төлемдерін тағайындаудағы «Бір терезе» қағидаты

⁠Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры қордағы зейнетақы жинағы бар, бірақ қандай да бір себептермен оны алуға мүмкіндігі болмаған салымшылар  «Азаматтарға арналған үкімет» Мемлекеттік корпорациясы» коммерциялық емес акционерлік қоғамының бөлімшесіне жүгінуі тиістігін жеткізді.

«Зейнетақы қоры өткен жылдың қазан айына дейін зейнеткерлік жасқа толған азаматтардың зейнетақы жинақтарын алып, үйлестіру мақсатында Қорға жүгініп келсе, мемлекеттік бюджет есебінен базалық және ортақ зейнетақыны алу мақсатында Мемлекеттік корпорация арқылы жүзеге асырып келген болатын. Енді, өткен яғни, 2018 жылдың 11 қазанынан бастап қазақтандықтарға жасына байланысты зейнетақы төлемдерін тағайындау барысында «Бір терезе» қағидаты қолданылады. Бұдан былай зейнеткерлік жасқа толған қазақстандықтар мемлекеттік бюджет есебінен жасына байланысты зейнетақы төлемдері мен базалық зейнетақыны, сондай-ақ  міндетті зейнетақы жарналары мен міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары есебінен зейнетақы төлемдерін алу үшін бірыңғай өтінім мен құжаттар топтамасын тек бір жерге өткізетін болады. Мемлекеттік корпорацияның Халыққа қызмет көрсету орталығы осыған байланысты құжаттар қабылдайды», - деген мәлімет берді Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры.

Осы мақсатта БЖЗҚ зейнет жасына толған қазақстандықтарға Зейнетақы қорында зейнетақы жинақтарының бар-жоғын тексеруді сұрайды. Ал егер жинақтар бар болған жағдайда, Мемлекеттік корпорацияның жергілікті бөлімшесіне бару керек. Қордың тегін байланыс орталығының 1418 нөміріне толық ақпаратпен танысу үшін хабарласып немесе аталмыш мекеменің жергілікті бөлімшесіне бару арқылы алу мүмкіндігі бар.

Жинақ сомасы 8 миллион теңгеден асса, жеке басқаруға мүмкіндік бар

Бұдан былай бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының салымшыларына жеке басқарушыларға тек 8 миллион теңгеден асатын жинақпен баруға рұқсат берілді. Ал егер ондағы қызеттерге көңілі толмаған жағдайда тұтынушылар компанияны өзгерте алады немесе Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына қаражатын қайта сала алады.

«Аталмыш тәсіл «шамадан тыс» жинақталған зейнетақы қаражаты бар салымшыларға ең тиімді инвестициялық стратегияларды таңдау құқығын жүзеге асыруға және зейнетақы активтерін басқару қызметтері нарығында институционалды бәсекелестік ортаны құруға мүмкіндік беретін болады. Сондай-ақ салымшылар, өз жұмысының нәтижелеріне қанағаттанбаған жағдайда, өз жинақтарын басқа компанияға тапсыра алады немесе оларды реттеушінің бақылауына қайтарады.Аталған заң жобасының тұжырымдамасы осы жылдың 14 тамызына дейін қоғамдық талқылауға ұсынылды», - деп мәлімдеді Қазақстан Республиккасының ұлттық банкі.

Тағы бір айта кетерлігі, осы жылдың қаңтарынан бастап негізгі зейнетақы мөлшері 5% -ға артты. 2019 жылдың 1 қаңтарынан бастап әйелдердің зейнеткерлікке шығу жасы тағы 6 айға ұзарды. Осы жылы әйелдер 59 жасынан бастап зейнетке шығады. Әйелдердің зейнет жасы әр жыл сайын алты айға ұзарып отырмақ. Қорытындысында  2027 қарай зейнеткерлікке шығу жасы ерлердің зейнеткерлік жасымен теңесетін болады. Сөйтіп, ер мен әйел 63 жаста зейнетке шығады. Ал бес немесе одан да көп балалары бар көп балалы аналар бұрынғыдай 53 жастан бастап зейнетке шыға береді.

Айдана Абдрахманова